D\u00f6rt Kap\u0131 ve bu kap\u0131lardaki Onar Makam ki\u015fiyi, insanl\u0131k bilincinin zirvesine ve onun \u00f6tesine ta\u015f\u0131yan a\u015famalard\u0131r. D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makamla ama\u00e7lanan, insan\u0131n ham ervahl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131p insan-\u0131 kamil olmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan-\u0131 kamil, olgun insand\u0131r. Ya\u015fam\u0131, evreni, d\u00fcnyay\u0131 ve b\u00fct\u00fcn bunlarla ilintili olarak ne varsa onlar\u0131n bilincine varm\u0131\u015f, s\u0131rr\u0131 hakikate ula\u015fm\u0131\u015f olan ki\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131 teorik bilgiler veya felsefi bir tak\u0131m a\u00e7\u0131klamalar olarak anlamak eksik bir alg\u0131lama olur. Yine bunlar\u0131 ezberleyerek baz\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015fmay\u0131 istemek yetersiz ve kaba bir yakla\u015f\u0131m olur.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makamla ama\u00e7lanana ula\u015fmak, teoriden ziyade pratikte yo\u011funla\u015farak, hizmet ederek, yolun gereklerini yerine getirerek k\u0131sacas\u0131 ruhen, aklen, kalben, bedenen, b\u00fct\u00fcn duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde ya\u015fayarak, b\u00fct\u00fcn h\u00fccrelerinde an be an his ederek, kendini bir b\u00fct\u00fcn halinde adayarak ancak m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Basit ve ucuz yakla\u015f\u0131mlar ki\u015fiyi de\u011fil ya\u015fam\u0131n s\u0131rr\u0131na, hi\u00e7 bir yere g\u00f6t\u00fcrmez. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131 bir \u00e7ok \u015feye oldu\u011fu gibi D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam \u00f6\u011fretisine de s\u0131radan bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisinde. Hemen ba\u015fta s\u00f6yleyelim ki bu hedeflenen menzile g\u00f6t\u00fcrmeyecek olan bir \u015fekilleni\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rt Kap\u0131 ve her kap\u0131n\u0131n On Makam\u0131 ilk okundu\u011funda\/duyuldu\u011funda belki \u00e7ok s\u0131radan ve al\u0131\u015fageldik, g\u00fcnl\u00fck hayatta -s\u0131k s\u0131k olmazsa da- kullan\u0131lan kavramlar olarak anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00d6yledir de. Ancak belli bir s\u00fcre\u00e7 ve zaman i\u00e7erisinde bu kavramlar hayata uyguland\u0131\u011f\u0131nda, ki\u015fili\u011fe yedirilip \u00f6z\u00fcmsettirildi\u011finde ve bunun neticesinde duygulara, d\u00fc\u015f\u00fcncelere, davran\u0131\u015flara yava\u015f yava\u015f yans\u0131d\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n pek de \u00f6yle al\u0131\u015fageldik kavramlar olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n
Tekrar olmas\u0131na ra\u011fmen yinede belirtmeden ge\u00e7meyelim. Burada anlat\u0131lanlar ancak hayata, prati\u011fe uyguland\u0131\u011f\u0131nda veya en az\u0131ndan uygulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir anlam ifade eder. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 teorik bilgiler olarak kal\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Bu k\u0131sa giri\u015ften sonra D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131 biraz daha a\u00e7maya ve detayland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat Kap\u0131s\u0131 ve Makamlar\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kavram\u0131, S\u00fcnni anlay\u0131\u015f a\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan genel olarak dogmatik dinsel yasa ve kurallar olarak anla\u015f\u0131l\u0131yor ve bu \u00e7er\u00e7evede uygulan\u0131yor. Bi\u00e7imsel olan\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu, din ve inanc\u0131n \u00f6z\u00fcnden ziyade geleneklerin din ve inan\u00e7 ad\u0131na en kaba \u015fekilde uygulanmas\u0131d\u0131r \u015feriat. Bu anlam\u0131yla S\u00fcnnilikteki \u015feriat ile Alevilik inanc\u0131ndaki \u015feriat alg\u0131s\u0131 ve uygulanmas\u0131 kesinlikle bir birinden farkl\u0131d\u0131r. Kavram ayn\u0131 ama kavrama verilen anlam ve kavram\u0131n uygunlanmas\u0131 neredeyse bir birine z\u0131t bir \u015fekildedir.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da da izah etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131n ilk kap\u0131s\u0131 olan \u015feriat kap\u0131s\u0131n\u0131n S\u00fcnnilik inanc\u0131ndaki \u015feriat anlay\u0131\u015f\u0131yla bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yoktur. Alevi inanc\u0131ndaki \u015feriat anlay\u0131\u015f\u0131, on makamda da belirtildi\u011fi gibi daha \u00e7ok temel bilgilerin \u00f6\u011frenilmesi ve uygunlanmas\u0131 olarak anla\u015f\u0131labilinir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kap\u0131s\u0131n\u0131n makamlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kap\u0131s\u0131n\u0131n ilk makam\u0131 iman etmektir. \u0130man etmek inanmakt\u0131r. Allah’a inanmakt\u0131r. Y\u00fcce, s\u0131n\u0131rs\u0131z, sonsuz varl\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funa inanmakt\u0131r. Ba\u015fta Hz. Peygamber olmak \u00fczere peygamberlere inanmakt\u0131r. Hz. Ali’ye, Ehlibeyt’e, 12 imamlara, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli’ye, Pir Sultan Abdal’a, c\u00fcmle Kamil \u0130nsanlara inanmakt\u0131r. \u0130nanmak, g\u00fcvenmektir. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inand\u0131\u011f\u0131yla hemhal edip bulu\u015fturmakt\u0131r\/bulu\u015fturmak istemektir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci makam ilim \u00f6\u011frenmektir. ‘Bilimden gidilmeyen yolun sonunun karanl\u0131k oldu\u011fu’, bilimin -di\u011fer alanlarla beraber- esas\u0131nda kendini bilmek oldu\u011fu, kendini bilmenin ise ya\u015fam\u0131, evreni, insan\u0131 bilmek oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130badet etmek \u015feriat kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc makam\u0131d\u0131r. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla ibadet; \u201cTanr\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 kulluk g\u00f6revlerini yerine getirme\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Fakat bizce ibadet kavram\u0131n\u0131n muhtevas\u0131 \u00e7ok daha geni\u015f ve derindir. Her \u015feyden \u00f6nce Allah\u2019\u0131n bizlerin ibadetine ihtiyac\u0131 yok. Bizlerin ibadete ihtiyac\u0131 var. \u0130badet eden insan i\u00e7 huzuru, munisli\u011fi, payla\u015fmay\u0131 yakalam\u0131\u015f; y\u00fczeyselli\u011fi, yapmac\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u015fm\u0131\u015f ki\u015fidir. \u0130badet, insan\u0131 kendisiyle, \u00e7evresiyle, do\u011fayla bar\u0131\u015f\u0131k h\u00e2le getirir. \u0130badetin ger\u00e7ek anlam\u0131 ve amac\u0131 budur. Fakat biliyoruz ki; baz\u0131 kimseler ibadeti y\u00fczeysel olarak alg\u0131l\u0131yor ve kendi iktidar, makam, mevki, h\u0131rs\u0131 i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak uyguluyor. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u00e7ok ibadet eden b\u00f6ylesi insanlar, bu \u00f6zde de\u011fil s\u00f6zde ibadetleri ile di\u011fer insanlar \u00fczerinde egemenlik kurmaktalar. Bizler tarih boyunca ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr anlay\u0131\u015flar\u0131 red ve mahk\u00fbm etmi\u015fiz. B\u00f6ylesi kimseler en kutsal kavramlar\u0131 dahi kendi egolar\u0131 i\u00e7in kirletmekteler. Bizlerin ibadet anlay\u0131\u015f\u0131yla bu t\u00fcr insanlar\u0131n ibadet anlay\u0131\u015flar\u0131 ve uygulamalar\u0131 birbirine z\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam olan haramdan uzakla\u015fmak, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc red etmektir. Kendi eme\u011fi ile ge\u00e7inmek, ba\u015fka insanlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrmeden ya\u015famakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ailenin insana sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 huzur ortam\u0131 do\u011fru manada geli\u015firse insan ya\u015fama daha farkl\u0131 bakar ve bu bak\u0131\u015f insan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ve mutlulu\u011funu etkiler. Yine ayn\u0131 \u015fekilde ailenin yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar da insan\u0131n ya\u015fama bi\u00e7imini etkiler. Dolay\u0131s\u0131yla be\u015finci makam olan ailesine faydal\u0131 olmak aile kurumuna gereken \u00f6nem ve de\u011ferin verilmesidir.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7evreye zarar vermemek iki \u015fekilde okunmal\u0131d\u0131r. Alt\u0131nc\u0131 makam olan \u00e7evreye zarar vermemek, hem do\u011faya zarar vermemek, onun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funun bilincinde olarak do\u011fay\u0131 korumak, hem de beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 insanlara zarar vermemek manas\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ehlibeyt ve Hz. Muhammed bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Yedinci makam olan peygamberin emirlerine uymak, ayn\u0131 zamanda Hz. peygamberinde dahil oldu\u011fu Ehlibeyte ba\u011fl\u0131 olmak ve onlar\u0131n yolunda gitmektir.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n karde\u015f olduklar\u0131 bilinciyle hareket edip, b\u00fct\u00fcn insanlara, dini dili, rengi cinsiyeti ne olursa olsun karde\u015f\u00e7e ve dost\u00e7a yakla\u015fmakt\u0131r sekizinci makam olan \u015fefkatli olmak makam\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Dokuzuncu makam olan temiz olmak makam\u0131, bedensel temizlik ile beraber \u00e7evresel d\u00fczen ve temizlik ile beraber i\u00e7sel ar\u0131nma ve temizlenme makam\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Toplum ve ki\u015finin aleyhinde olan b\u00fct\u00fcn olumsuz davran\u0131\u015flardan uzak durmay\u0131 ve buna kar\u015f\u0131n lehinde olan g\u00fczel davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6neriyor onuncu makam olan yaramaz i\u015flerden sak\u0131nmak makam\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak \u015feriat kap\u0131s\u0131 di\u011fer kap\u0131lar\u0131n ilki olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, insan\u0131 daha \u00e7ok di\u011fer kap\u0131lara haz\u0131rlama a\u015famas\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam ile ula\u015faca\u011f\u0131 zirvelere haz\u0131rlama kap\u0131s\u0131d\u0131r. Elbette her insan D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131n ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 o soylu hedeflere ula\u015fmaz. \u015eeriat kap\u0131s\u0131 bu manada insan\u0131n kendisine, \u00e7evresine, do\u011faya zarar vermemesi ve en asgari d\u00fczeyde de olsa belli baz\u0131 insani davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri almas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131d\u0131r. \u015eeriat kap\u0131s\u0131n\u0131n makamlar\u0131n\u0131 her insan hi\u00e7 bir gerek\u00e7enin arkas\u0131na saklanmadan ya\u015fama uygulayabilir. Uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fabilir. Bu makamlarda belirtilenleri yerine getirmek toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilmesi i\u00e7in zorunluluktur.<\/p>\n\n\n\n
Tarikat Kap\u0131s\u0131 ve Makamlar:<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eri girip on makam\u0131 a\u015fanlardan baz\u0131lar\u0131 daha derin ve yorgunluklu olarak bir b\u00fct\u00fcn halinde kendi varl\u0131klar\u0131 ve c\u00fcmle varl\u0131klar hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flarlar. D\u00fc\u015f\u00fcnmek yeni aray\u0131\u015flara vesile olur. Var olan \u015feriat kap\u0131s\u0131ndaki makamlar onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel sorular\u0131na cevap veremez hale gelir. Daha bir \u00fcst a\u015famaya ula\u015fman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ararlar. \u0130\u015fte bu aray\u0131\u015f onlar\u0131 D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131n ikinci kap\u0131s\u0131 olan Tarikat kap\u0131s\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Tarikat kelimesi s\u00f6zl\u00fcklerde \u015f\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131yor: \u201cAyn\u0131 dinin i\u00e7inde birtak\u0131m yorum ve uygulama farkl\u0131l\u0131klar\u0131na dayanan, baz\u0131 ilkelerde birbirinden ayr\u0131lan Tanr\u0131’ya ula\u015fma ve onu tan\u0131ma yollar\u0131ndan her biri.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201cBir din i\u00e7inde tasavvufa, gizemcili\u011fe dayanan, inan\u00e7ta ve kimi ilkelerde birbirinden ayr\u0131lan, Tanr\u0131ya ula\u015fma, yollar\u0131ndan her biri.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201cTasavvufa dayal\u0131 ve kimisi eski dinlerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015fatan, kimisi de \u015feriat\u0131n pek sert ve bencil yarg\u0131lar\u0131n\u0131 yumu\u015fatmak gerek\u00e7esiyle olu\u015fan t\u00fcrl\u00fc \u0130slam \u00f6\u011fretilerine verilen ad.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tarikat ve bu kavram\u0131n fiiliyattaki yans\u0131mas\u0131 s\u00f6zl\u00fcklerdeki anlam\u0131ndan daha derin ve \u00f6nemlidir. Tarikat bir anlam\u0131yla \u201cTanr\u0131’ya ula\u015fma ve onu tan\u0131ma yollar\u0131ndan biridir,\u201d di\u011fer yandan kurumsalla\u015fmad\u0131r. Belli bir d\u00fczen ve hiyerar\u015fisi olan kurumsalla\u015fmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hemen bu konuda da k\u0131saca belirtelim ki, S\u00fcnni anlay\u0131\u015f\u0131n tarikat alg\u0131s\u0131 ve uygulan\u0131\u015f\u0131 ile Alevi inanc\u0131ndaki tarikat anlay\u0131\u015f\u0131 ve uygunlanmas\u0131, \u015feriat ve di\u011fer bir \u00e7ok kavram ve konuda oldu\u011fu gibi bir birinde farkl\u0131 hatta z\u0131t alg\u0131 ve uygulamalar i\u00e7eriyor. Dolay\u0131s\u0131yla tekrar belirtelim ki sadece S\u00fcnnilikte de\u011fil, di\u011fer inan\u00e7 ve dinlerdeki tarikat yap\u0131s\u0131 Alevilik inanc\u0131yla \u2013kavram benzerli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda- bir birine z\u0131tt\u0131r. Kimse bu kavram benzerli\u011finden yola \u00e7\u0131karak burada anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 de\u011ferlendirmesin. D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam \u00f6\u011fretisindeki kavramlar ve bu kavramlar\u0131n pratikle\u015fmi\u015f hali ile ba\u015fka inan\u00e7 ve gruplar\u0131n bu kavramlara y\u00fckledikleri anlam temelden bir birinden farkl\u0131d\u0131r. E\u011fer bu yeteri kadar anla\u015f\u0131lmazsa, Alevi inanc\u0131ndaki D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam tam manas\u0131yla anla\u015f\u0131lmaz.<\/p>\n\n\n\n
Bu k\u0131sa uyar\u0131dan sonra gelelim tarikat kap\u0131s\u0131ndaki makamlar\u0131 biraz detayland\u0131rmaya.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kap\u0131s\u0131n\u0131n makamlar\u0131n\u0131 a\u015fan ki\u015finin \u00f6n\u00fcnde yeni bir kap\u0131 ve bu kap\u0131n\u0131n makamlar\u0131 vard\u0131r. Bu a\u015famaya gelmi\u015f olan ki\u015fi art\u0131k baz\u0131 \u015feylerin ay\u0131rd\u0131ndad\u0131r. Bu bilin\u00e7 ile tarikat kap\u0131s\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir. Tarikat kap\u0131s\u0131n\u0131n ilk makam\u0131 olan t\u00f6vbe etmek, a\u00e7\u0131lan bu kap\u0131n\u0131n art\u0131k geriye, k\u00f6t\u00fcye geri d\u00f6n\u00fc\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bununla beraber ki\u015finin t\u00f6vben etmi\u015f olarak yeni bir ya\u015fama ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvencesini veriyor.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi tarikat bir yoldur. Bununla beraber ayn\u0131 zamanda belli bir d\u00fczeni, ilkeleri, hiyerar\u015fik yap\u0131s\u0131 olan bir kurumdur\/\u00f6rg\u00fctt\u00fcr. Kap\u0131n\u0131n ikinci makam\u0131 olan m\u00fcr\u015fidin \u00f6\u011f\u00fctlerine uymak bu ger\u00e7ekli\u011fi bir kez daha a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtiyor. Yol al\u0131nmak isteniyorsa okul misali onun \u00f6\u011fretmenlerine ve yoldaki i\u015faretlere uymak \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc makam olan temiz giyinmek makam\u0131 ayn\u0131 zamanda sa\u00e7\u0131n\u0131 giderme makam\u0131 olarak da bilinir. Bunlarla kast edilen kad\u0131n erkek e\u015fitli\u011finin benimsenmesi ve c\u00fcmle kirli d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemlerden uzak durulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam olan iyilik yolunda sava\u015fmaktan kas\u0131t nefis (ki\u015fili\u011finde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 k\u0131skan\u00e7l\u0131k, kin, garez, cimrilik ve benzer olumsuzluklar) m\u00fccadelesidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fc\u015fman yoktur ve e\u011fer ki\u015fi iyilik yolunda sava\u015f\u0131yorsa, ilk iyili\u011fi kendi nefsini yenerek yine kendisine vermi\u015f\/yapm\u0131\u015f oluyor. Ge\u00e7ici d\u00fcnya mali, mevkisi i\u00e7in yap\u0131lan bir sava\u015f de\u011fildir. Buradaki sava\u015f ki\u015finin kendi nefsi ile yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kendi toplumunun \u015fahs\u0131nda, hi\u00e7 bir kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00e7\u0131kar ve beklenti i\u00e7inde olmadan c\u00fcmle insanl\u0131\u011fa hizmet etmektir be\u015finci makam. Hizmet Hakk i\u00e7indir. Halka\/topluma yap\u0131lan hizmetin Hakka yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funun bilinciyle, tam bir adanm\u0131\u015fl\u0131k ve fedakarl\u0131kla, zerre kadar kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeyi bile akl\u0131n\u0131n en \u00fccra k\u00f6\u015fesine ta\u015f\u0131madan hizmet etmektir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makamla ama\u00e7lanan ki\u015finin \u00f6z benli\u011fine, geldi\u011fi kayna\u011fa geri d\u00f6nmesidir. Hakikatin s\u0131rr\u0131na vak\u0131f olmas\u0131d\u0131r. Bu soylu ama\u00e7lar i\u00e7in hareket edenler \u015f\u00fcphesiz en k\u00fc\u00e7\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda bile t\u00fcyleri diken diken olmu\u015f durumda olurlar. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck haks\u0131zl\u0131k bile onlar\u0131 gitmek istedi\u011fi yoldan al\u0131koyacak bir nedendir. Bu sebepten alt\u0131nc\u0131 makam bu konuya dairdir. Bu bilin\u00e7le davranan kimse, haks\u0131zl\u0131k yapmay\u0131 hayat\u0131ndan geri gelmeyecek \u015fekilde \u00e7\u0131karmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Umut, ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda her alan\u0131nda hatta son nefese kadar olmal\u0131d\u0131r. Yedinci makam daima umutlu olmay\u0131 ve her zaman umudun korunmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. \u015eartlar ne kadar k\u00f6t\u00fc ve ki\u015finin aleyhinde olursa olsun asla umut etmekten vazge\u00e7memek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Her zaman ve her yerde O y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek bu varl\u0131ktan gereken dersleri almakt\u0131r. Sekizinci makam olan ibret almak makam\u0131, her nefes al\u0131\u015f veri\u015fin dahi s\u0131n\u0131rs\u0131z derslerle dolu oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Nimet da\u011f\u0131tmak, muhabbet ehli olarak gereken bilgi ve donan\u0131ma sahip bir kimse olmakt\u0131r. Bunun sonucunda sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm sunan, sorulara cevap verebilen ve sundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle nice m\u00fc\u015fk\u00fclleri hal eden, verdi\u011fi cevaplarla nice bilgiye susam\u0131\u015f olan dima\u011flar\u0131n susuzlu\u011funu gidermi\u015f oland\u0131r. Dokuzuncu makam bu anlamlara geliyor.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n a\u015fk\u0131yla var olmak, Onun a\u015fk\u0131na ve \u015fevkine ererek benli\u011fini yok etmektir. Benli\u011fini yok eden, Onun a\u015fk\u0131na ermi\u015f olan ki\u015fi \u00f6z\u00fcn\u00fc fakir g\u00f6rmek durumundad\u0131r. O vard\u0131r. Onun oldugu yerde ben\u00b4in bir anlam ve \u00f6nemi olmaz. Onuncu makam benli\u011fini O y\u00fcce varl\u0131kla a\u015fkla-\u015fevkle hemhal etmeyi i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak, Tarikat kap\u0131s\u0131 ve bu kap\u0131n\u0131n makamlar\u0131 insan\u0131n kendi \u00f6z iradesiyle hi\u00e7 bir d\u0131\u015f zorlama olmadan her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc benli\u011finden kovabilmesi, elinden gelebilecek t\u00fcm iyilikleri hi\u00e7 kimseden esirgemeden yerine getirmesi ve bu noktada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkla O y\u00fcce varl\u0131kla bulu\u015fturarak yeniden do\u011fmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan-\u0131 kamil olarak, ham ervahl\u0131ktan kurtulmu\u015f olarak do\u011fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Marifet Kap\u0131s\u0131 ve Makamlar:<\/p>\n\n\n\n
Tarikat kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p on makam\u0131 teker teker a\u015farak ki\u015fi art\u0131k yeni bir a\u015famadad\u0131r. O art\u0131k ad\u0131m ad\u0131m insan-\u0131 kamil olma yolunda geri d\u00f6n\u00fclmez bir noktadad\u0131r. Elbette daha yolun sonuna gelinmi\u015f, hedefe var\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Ancak yolun sonuna daha \u00e7ok olmas\u0131na ra\u011fmen, ki\u015fi \u015feriat ve tarikat kap\u0131lar\u0131nda edindi\u011fi bilgi ve tecr\u00fcbelerle, benimseyip i\u00e7selle\u015ftirerek a\u015ft\u0131\u011f\u0131 makamlarla yolun geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 gidebilecek donan\u0131ma sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
Bu donan\u0131mla tarikat kap\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131kan ki\u015finin \u00e7alaca\u011f\u0131 kap\u0131 marifet kap\u0131s\u0131d\u0131r. Marifet kap\u0131s\u0131, \u015feriat ve tarikat kap\u0131lar\u0131ndan ba\u015far\u0131yla ge\u00e7mi\u015f olanlar\u0131n \u00e7alabildi\u011fi kap\u0131d\u0131r. \u015eeriat ve tarikatta \u00f6\u011frendiklerini marifet yoluyla ortaya koyabilecek olanlar\u0131n girebildi\u011fi kap\u0131d\u0131r. Bu anlam\u0131yla marifet zaten ustal\u0131k, h\u00fcner, uzmanl\u0131k anlam\u0131na geliyor. Demek ki marifet kap\u0131s\u0131 marifetlerin ya\u015fama aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, halk\u0131n hizmetine sunuldu\u011fu bir kap\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Marifet kap\u0131s\u0131ndaki makamlar\u0131n detaylar\u0131<\/p>\n\n\n\n
Marifet kap\u0131s\u0131n\u0131n ilk makam\u0131 olan edepli olmak, ahlakl\u0131 olmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Edepli\/ahlakl\u0131 olmak, hak yememektir. Hak yememek, haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 olmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, yard\u0131m istenildi\u011finde yard\u0131m etmektir.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 mahkum etmek, dostlu\u011fu\/karde\u015fli\u011fi olu\u015fturmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, kendisine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ho\u015f g\u00f6rmeyece\u011fini ba\u015fkas\u0131na yapmamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, dedikodudan, g\u0131ybetten, yalandan, ihanetten uzak durmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, nefsini silmek yerine, bilmektir. Nefsini bilmek, batakl\u0131\u011fa sapmadan yolunu s\u00fcrmektir.<\/p>\n\n\n\n
Edepli olmak, beline oldu\u011fu kadar diline, eline, i\u015fine, a\u015f\u0131na, e\u015fine sahip olmak, sad\u0131k kalmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Her t\u00fcrl\u00fc benlik duygusundan, bu duygunun getirmi\u015f oldu\u011fu olumsuzluklardan uzak durmakt\u0131r ikinci makam. Gelmi\u015f oldu\u011fu boyutun gerisine d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, bu boyuttan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc olan benlikten, kinden, kibirden, garezden uzak durmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc makam olan perhizkarl\u0131k makam\u0131, yolun geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n sa\u011flam y\u00fcr\u00fcnebilinmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc a\u015f\u0131r\u0131l\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fcr\u00fcnen yolda asla pes etmeden, gerek\u00e7elerin arkas\u0131na saklanmadan, hi\u00e7 kimseyi su\u00e7lamadan, y\u00fcce yarat\u0131c\u0131ya inan\u0131p g\u00fcvenerek yoluna a\u015fkla, umutla, kararl\u0131l\u0131kla devam etmektir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam bunlar\u0131 i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Uygun olmayacak her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f ve hareketlerden sak\u0131nmak, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen yolun asaletine uygun davranmaman\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 duymakt\u0131r. Be\u015finci makam olan utanmak, yap\u0131lacak yanl\u0131\u015f hareketlerden utanmamak i\u00e7in, \u00f6nceden, davran\u0131\u015f sergilenmeden \u00f6nce, utanc\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131na vurgu yap\u0131yor<\/p>\n\n\n\n
Basta maneviyat olmak \u00fczere maddi-manevi bilgisini, tecr\u00fcbelerini, becerilerini ehli olan, lay\u0131k olan kimselerden esirgememektir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeriat kap\u0131s\u0131n\u0131n ikinci makam\u0131 da ilim ile ilgilidir. Marifet kap\u0131s\u0131n\u0131n yedinci makam\u0131 da ayn\u0131 manadad\u0131r. Ancak buradaki ilim, \u015feriat kap\u0131s\u0131n\u0131n ilim makam\u0131ndan daha yo\u011funluklu bir anlam ve vurgu i\u00e7eriyor. Zahiri ilim ile beraber Batini ilime de vurgu i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Tam bir adanm\u0131\u015fl\u0131k, ba\u011fl\u0131l\u0131k, sadakat ile yola, yolun kurallar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmay\u0131 i\u00e7eriyor sekizinci makam. Bu noktada c\u00fcmle varl\u0131\u011fa ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle, sevgiyle yakla\u015fmay\u0131 vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n
Dokuzuncu makam olan \u00f6z\u00fcn\u00fc bilmek, insani bilmek ve insanin \u015fahs\u0131nda c\u00fcmle kainat\u0131 bilmeyi i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Marifet kap\u0131s\u0131n\u0131n onuncu makam\u0131 olan ariflik makam\u0131, ki\u015finin art\u0131k belli bir olgunluk evresinde oldu\u011funun ay\u0131rd\u0131n da olmas\u0131na i\u015faret ediyor. Bu makama kadar olan s\u00fcre\u00e7leri eksiksiz olarak yerine getirenler art\u0131k sezgi ve g\u00f6n\u00fcl yoluyla baz\u0131 s\u0131rlara vak\u0131f olan kimselerdir.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak, marifet kap\u0131s\u0131, kap\u0131n\u0131n son makam\u0131 olan ariflik makam\u0131na ula\u015fanlarla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen bir makamd\u0131r. Ariflerin makam\u0131d\u0131r. Bunun \u00f6tesi hakikattir. Buyruk’a g\u00f6re, \u201chakikat; incidir, s\u00f6z\u00fcn anlam\u0131na, kendi \u00f6z\u00fcne ermektir. Ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmektir. Fazilettir, cand\u0131r, kilittir, \u0131\u015f\u0131kt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 c\u00fcmle varl\u0131klar\u0131n (yokluklar\u0131n) ayan beyan olmas\u0131d\u0131r.\u201d Marifet kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eri girip makamlar\u0131 anlayarak uygulayanlar i\u00e7in geriye bir tek kap\u0131 kal\u0131yor; hakikat kap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Hakikat Kap\u0131s\u0131 ve Makamlar\u0131:<\/p>\n\n\n\n
Hakikat kap\u0131s\u0131, c\u00fcmle perdelerin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n sebeplerine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7li\u011fe\/yoklu\u011fa ula\u015f\u0131larak her dem var olman\u0131n meydana geldi\u011fi kap\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu kap\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f olanlar, geldikleri \u00f6z\u00b4le, ana kaynakla bulu\u015fmu\u015f, bir olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hakikate ula\u015fm\u0131\u015f olanlar i\u00e7in yanl\u0131\u015f yapmak yoktur. Onlar art\u0131k yaln\u0131zca do\u011frular\u0131 dile getirir, yaln\u0131zca do\u011frularla hareket ederler. Onlar, Hallac-\u0131 Mansur gibi Hakla Hak olmu\u015flard\u0131r. Hakla hak olmu\u015f olanlar i\u00e7in gizli-a\u00e7\u0131k yoktur. Onlar c\u00fcmle varl\u0131klar\u0131n bilincinde, c\u00fcmle s\u0131rlara hakim olanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hakikat kap\u0131s\u0131ndaki makamlar\u0131n detaylar\u0131<\/p>\n\n\n\n
Hakikat kap\u0131s\u0131n\u0131n ilk makam\u0131 olan al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc, turab olmak, toprak misali c\u00f6mert olmakt\u0131r, bereketli olmakt\u0131r, kimseye k\u0131zmadan, iyi-k\u00f6t\u00fc demeden herkese ba\u011fr\u0131n\u0131 a\u00e7makt\u0131r. Turab kelimesi Hz. Alinin isimlerinden birisidir ve toprak zerresi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n \u00fcretici ve g\u00fczel yanlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ay\u0131plar\u0131n\u0131 aramak yerine kendi eksikliklerini gidermek ve ba\u015fka insanlar\u0131n ay\u0131plar\u0131n\u0131 yaymak yerine, onlar\u0131 en uygun \u015fekilde ve onlar\u0131 incitmeyecek \u015fekilde d\u00fczeltmek. \u0130kinci makam bunlar\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc makam, insan\u0131n elinden geldi\u011fince, bilgisi ve g\u00fcc\u00fc yetti\u011fince yardim isteyenin yard\u0131m\u0131na ko\u015fmay\u0131, deste\u011fe ihtiyac\u0131 olana destek olmay\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam tevhid anlay\u0131\u015f\u0131nda olmay\u0131, Allah’\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu c\u00fcmle varl\u0131klar\u0131, yaratandan \u00f6t\u00fcr\u00fc yarat\u0131lan her \u015feyi sevmeyi i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Be\u015finci makamda belirtilen; dini, dili, rengi, cinsiyeti ne olursa olsun, b\u00fct\u00fcn insanlara ayni nazarla bakmak, kimseyi s\u0131rf bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 d\u0131\u015flamamak ve yine s\u0131rf bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olarak g\u00f6rmemektir.<\/p>\n\n\n\n
Alt\u0131nc\u0131 makam Vahdet-i V\u00fccut\/Vahdet-i Mevcut anlay\u0131\u015f\u0131na vurgu yap\u0131yor. Allah’a yak\u0131n olmak, Allah’a ula\u015fmak, bir olmak.<\/p>\n\n\n\n
Yedinci makam anlam\u0131 bilmek, s\u0131rr\u0131 \u00f6\u011frenmek; \u00f6\u011frenmi\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn bilgileri \u00f6z\u00fcmseyerek tefekk\u00fcr etmek; sezgi yoluyla duyularla ula\u015f\u0131lmayacak bilgilere ula\u015fmak; bunun sonucunda sezgi yoluyla herkesin bilmedi\u011fi gizli bilgi ve s\u0131rlara vak\u0131f olmak.<\/p>\n\n\n\n
Sekizinci makam olan \u00f6ze ermek, seyru s\u00fclu\u011funu tamamlamak d\u00f6rt a\u015famada ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n
Dokuzuncu makam s\u0131rr\u0131 \u00f6\u011frenmek ve \u00f6\u011fretmektir. Bu a\u015famada art\u0131k Hakk\u0131n tek oldu\u011funun ve s\u0131rlar\u0131n\u0131n bilincine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bilin\u00e7 topluma ta\u015f\u0131r\u0131lmal\u0131 ve toplumun kemaleti sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir kimse, m\u00fc\u015fahede yoluyla, \u00f6nce \u0130lm\u2019el Yakin, Ayn\u2019el Yakin ve Hakk\u2019el Yakin mertebelerine vak\u0131f olur. Bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n
Bu sonuncusunun, yani Hakk\u2019el yakin mertebesinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in de en etkili ara\u00e7, a\u015fk ve cezbedir. Cezbe denen \u015fey ise, insan\u0131n \u015fuur ve benli\u011fini yok edip, bir an i\u00e7in Allah\u2019la bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, insan\u0131 bir an i\u00e7in vuslata kavu\u015fturur, bir an i\u00e7in zerreden b\u00fct\u00fcne do\u011fru bir ak\u0131\u015f olur ki, insan bir damla iken deryaya kar\u0131\u015f\u0131r ve bu a\u015fk deryas\u0131nda yok olur. Bunun kayna\u011f\u0131 ise, \u015fekil ibadetlerinden ziyade, sevgi, a\u015fk ve muhabbettir. Bu mertebeye gelen insan, Hakk\u2019el Yakin mertebesine eri\u015ferek, kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc bilmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak, b\u00fct\u00fcn burada a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131 tam manas\u0131yla, bir b\u00fct\u00fcn olarak yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Asl\u0131nda her makam ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir ders konusu olacak kadar derin ve \u00f6nemlidir. De\u011fil bir b\u00fct\u00fcn olarak, tek bir makam\u0131n bile uzun zaman boyunca anlat\u0131lmas\u0131 ve \u00f6\u011frenilmesi gereken bir muhtevas\u0131 vard\u0131r. Bunlara ra\u011fmen, \u00f6zet olarak, temel bilgiler manas\u0131nda D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makam\u0131 yans\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Bu yolda gidenlere ve gidecek olanlara, \u015feriat gemisi ile tarikat denizine a\u00e7\u0131l\u0131p, marifet dalg\u0131c\u0131yla hakikat incisini bulanlara\/bulacak olanlara a\u015fk ile!<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00f6rt Kap\u0131 ve bu kap\u0131lardaki Onar Makam ki\u015fiyi, insanl\u0131k bilincinin zirvesine ve onun \u00f6tesine ta\u015f\u0131yan a\u015famalard\u0131r. D\u00f6rt Kap\u0131 K\u0131rk Makamla ama\u00e7lanan, insan\u0131n ham ervahl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131p<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":122,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alevilik"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=163"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":191,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions\/191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/122"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.uryanhizirocagi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}